گل بات تے لکھائی توں اگے: کیہ AI انساناں نوں تیزی نال خیالاں دا تبادلہ کروا سکدی اے؟

Artificial intelligence، brain-computer interfaces تے لوکاں دے درمیان خیالاں دے سیدھے تبادلے دی سائنسی تحقیق

سائنسی جائزہ مضمون تے تجویز کردہ تحقیقی ڈھانچہ | نومبر 2026

خلاصہ

اج دے جدید کمپیوٹرز اوہناں رفتاراں نال معلومات دا تبادلہ کردے نیں جیناں دا تصور کرنا مشکل اے۔

اک عام Gigabit Ethernet کنکشن اک ارب بٹ (1,000,000,000 بٹ) فی سیکنٹ دی رفتار نال ڈیٹا منتقل کر سکدا اے۔ اعلیٰ کمپیوٹنگ تے data-centre ٹیکنالوجیاں ایس توں وی کئی گناں تیز کم کردیاں نیں۔

پر انسان دی صورتحال بالکل وکھری اے۔

اج وی لوک زیادہ تر اپنے خیالاں، نظریات، رائے تے جذبات دوجیاں تک پہنچان واسطے گل بات، لکھائی، اشارے تے جسمانی حرکات دا استعمال کردے نیں۔

باوجود ایس دے کہ انسانی دماغ وچ بہت زیادہ اعصابی معلومات دی پروسیسنگ ہندی اے، ساڈی ایہ صلاحیت کہ اسی اوہ معلومات کسے دوجے انسان تک بامعنی طریقے نال پہنچائیے، نسبتاً بہت محدود اے۔

ایہ صورتحال اک اہم سائنسی سوال پیدا کردی اے۔

Artificial intelligence تے اعصابی ٹیکنالوجیاں دا استعمال کردے ہویاں، کیہ لوک گل بات یا لکھائی دی مدد توں بغیر اپنے خیالاں تے نظریات دا سیدھا، درست تے تیز رفتار تبادلہ کر سکدے نیں؟

ایہ مضمون انسانی معلومات دی منتقلی دی رفتار، دماغ دے neural signals نوں سمجھن آلیاں ٹیکنالوجیاں، brain-computer interfaces، brain-to-brain communication تے نومبر 2026 تک دی سائنسی ترقی دا جائزہ لیندا اے۔

ایہ artificial intelligence دی مدد نال انسانی خیالاں تے ارادےآں دے تیز رفتار تبادلے واسطے اک نواں تحقیقی ڈھانچہ وی تجویز کردا اے۔

ایس تحقیق دا بنیادی مقصد صرف ہور digital ڈیٹا منتقل کرنا نئیں۔

ایس دا مرکزی مقصد اک نویں مواصلاتی طریقے دی سائنسی امکانیت دی کھوج کرنا اے جو کسے انسان دے ظاہر کرن دی خواہش دے سچے مطلب نوں گھٹ وقت وچ تے زیادہ درستگی نال دوجیاں تک پہنچائے۔

1. تعارف: انسانی مواصلات وچ رفتار دیاں رکاوٹاں

اک جدید کمپیوٹر نیٹ ورک نال جڑے دو کمپیوٹراں بارے سوچو۔

اوہ بہت وڈی مقدار وچ معلومات نوں electrical signals وچ بدل کے چند ملی سیکنٹاں وچ تبادلہ کر سکدے نیں۔

ہُݨ اک پیچیدہ نظریے دا تبادلہ کرن آلے دو انساناں بارے سوچو۔

پہلے انسان نوں اپنے ذہن وچ اک نظریہ بنانا پیندا اے۔

پھر اوس نوں اوہ نظریہ بولی وچ بدلنا پیندا اے۔

اوس نوں مناسب شبد چننے پیندے نیں۔

اوس نوں اوہناں شبداں نوں ٹھیک جملے وچ ترتیب دینا پیندا اے۔

فیر جا کے اوہ بول یا لکھ سکدا اے۔

اسی طرح، دوجے انسان نوں اوہ شبد سننے یا پڑھنے پیندے نیں۔ فیر اوس نوں اوہناں دا مطلب سمجھنا تے ایہ پتہ لگونا پیندا اے کہ پہلا انسان اصل وچ کیہ کہنا چاہندا سی۔

ایس عمل دا ہر مرحلہ وقت لیندا اے۔

کجھ موقعیاں تے غلط فہمی وی پیدا ہو سکدی اے۔ فیر نظریے نوں دوبارہ سمجھانا پیندا اے۔

اتھے اہم مسئلہ ایہ نئیں کہ انسانی دماغ ہولی کم کردا اے۔

بلکہ ایہ اے کہ انسانی دماغ وچ ہون آلی اعصابی معلومات دی پروسیسنگ تے اوہ رفتار جیدے نال اوہ معلومات دوجیاں تک پہنچائی جا سکدی اے، دے درمیان اک وڈا فرق اے۔

Coupé تے ساتھیاں دی تحقیق، جو 2019 وچ Science Advances جرنل وچ چھپی، نے 17 بولیاں دا مطالعہ کیتا تے اندازہ لگایا کہ انسانی بولیاں وچ معلومات دی منتقلی دی شرح اوسطاً تقریباً 39 بٹ فی سیکنٹ اے [1]۔

اک ہور اہم تحقیق وچ، Zheng تے Meister نے انسانی برتاؤ دی معلومات دی پروسیسنگ دی شرح دا اندازہ تقریباً 10 بٹ فی سیکنٹ لگایا۔ اوہ تحقیق 2024 وچ آن لائن چھپی تے 2025 وچ Neuron جرنل وچ شائع ہوئی [2]۔

ایہ دونویں تحقیقاں معلومات دی پروسیسنگ دیاں وکھریاں قسماں نوں نپدیاں نیں۔ اس لئی ایہ دونویں گنتیاں اک دوجے دی جگہ استعمال نئیں ہو سکدیاں۔

تے نہ ای اوہناں انسانی دماغ دی کل اعصابی پروسیسنگ صلاحیت دی حتمی پیمائش نیں۔

پھر وی، اوہ دسدیاں نیں کہ انسان دے شعوری افعال تے مواصلات دی معلومات دی شرح کئی الیکٹرانک نظاماں دی data-transfer شرح توں بہت گھٹ اے۔

ایہ فرق ساڈی نویں تحقیق دی بنیاد بندا اے۔

2. کمپیوٹراں دی Data-Transfer رفتار تے انساناں دی مواصلاتی رفتار

کمپیوٹرز معلومات نوں digital روپ وچ بدلدے نیں تے متعین communication protocols دے مطابق تبادلہ کردے نیں۔

مثال دے طور تے:

• 1 گیگابٹ فی سیکنٹ (1 Gbps) = 1,000,000,000 بٹ فی سیکنٹ۔

• 10 Gbps = 10 ارب بٹ فی سیکنٹ۔

• 100 Gbps = 100 ارب بٹ فی سیکنٹ۔

• 800 Gbps = 800 ارب بٹ فی سیکنٹ۔

ایہ گنتیاں کمپیوٹر نیٹ ورک دی معلومات منتقل کرن دی صلاحیت بیان کردیاں نیں۔

پر ایہ ایہ نئیں دسدیاں کہ کمپیوٹر بھیجی جان آلی معلومات دا سچا مطلب کنی تیزی نال سمجھدا اے۔

انسانی مواصلات بالکل وکھری اے۔

لوکاں دے درمیان تبادلے وچ سبھ توں اہم چیز صرف معلومات دی مقدار نئیں، بلکہ اوس دا مطلب اے۔

مثال دے طور تے، اک انسان اک بہت پیچیدہ فیصلہ چند شبداں وچ صاف ظاہر کر سکدا اے۔

اک ہور انسان نوں اوہی نظریہ سمجھان واسطے کئی پیراگرافاں دی لوڑ ہو سکدی اے۔

اس لئی کمپیوٹراں دی data-transfer رفتار دا انساناں دی مواصلاتی رفتار نال موازنہ کردے ویلے وڈی سائنسی احتیاط دی لوڑ اے۔

اک کمپیوٹر فی سیکنٹ اک ارب بٹ منتقل کر سکدا اے۔

پر ایس دا ایہ مطلب نئیں کہ اوہ اوہ معلومات دا مطلب سمجھدا اے۔

اسی ویلے، اک انسان چند شبداں نال ای اک گہرا نظریہ کسے دوجے انسان تک پہنچا سکدا اے۔

اس لئی ساڈی تحقیق دا مقصد انسانی دماغ نوں گیگابٹ کمپیوٹر نیٹ ورک وچ بدلنا نئیں۔

بلکہ ساڈا مقصد بامعنی خیالاں تے نظریات دے انساناں وچکار تبادلے دی رفتار نوں اوس طریقے نال ودھونا اے جیدی نال اوہ صحیح طور تے سمجھے جان۔

ایہ ایس تحقیق دا سبھ توں اہم سائنسی بنیاد اے۔

3. سائنس دی ہُݨ تک دی ترقی

3.1 Brain-Computer Interfaces

Brain-computer interface، یا مختصراً BCI، اوہ ٹیکنالوجی اے جو انسانی دماغ دی اعصابی سرگرمی تے بیرونی کمپیوٹر نظام دے درمیان رابطہ بنوندی اے۔

ایس ٹیکنالوجی نال دماغ توں حاصل ہوݨ آلے signals نوں کمپیوٹر نال تجزیہ کیتا جا سکدا اے۔

دماغی سرگرمی ریکارڈ کرن دے دو بنیادی طریقے نیں۔

پہلا، EEG ورگے طریقے جو بغیر سرجری دے دماغ دی برقی سرگرمی ریکارڈ کردے نیں۔

دوجا، اوہ طریقے جو سرجری راہیں دماغ وچ لگائے گئے electrodes دا استعمال کردے نیں۔

Artificial intelligence ماڈل ایہناں neural signals دا تجزیہ کردے نیں تے اوہ عمل، اوہ شبد یا مواصلاتی حکم پہچانن دی کوشش کردے نیں جو انسان کرنا یا ظاہر کرنا چاہندا اے۔

Willett تے ساتھیاں دی تحقیق، جو اگست 2023 وچ Nature جرنل وچ چھپی، ایس میدان وچ اک اہم ترقی سی۔

اوہ کم نے اوہ ٹیکنالوجی بنائی جو انسان دے بولن دی کوشش ویلے ہون آلی اعصابی سرگرمی نوں لکھائی وچ بدلدی اے۔

شرکاء تقریباً 62 شبد فی منٹ دی رفتار نال گل بات کر سکدے سن۔

شبد غلطی دی شرح 50 شبداں دی محدود ذخیرہ الفاظ نال 9.1% تے 125,000 شبداں دی وڈی ذخیرہ الفاظ نال 23.8% سی [3]۔

ایس تحقیق نے ثابت کیتا کہ انسان دے بولن دی کوشش ویلے پیدا ہوݨ آلے دماغی signals نسبتاً تیزی نال گل بات واسطے استعمال کیتے جا سکدے نیں۔

پر ایہ نظام اوہ ٹیکنالوجی نئیں جو انسان دے ذہن وچ اُبھرن آلے ہر خیال نوں آزادانہ طور تے پڑھ سکے۔

ایہنے بولن دی کوشش نال جڑی اعصابی سرگرمی نوں پہچانیا۔

3.2 Brain Signals توں سیدھا تقریر پیدا کرنا

ایس میدان وچ 2025 وچ ہور قابل ذکر ترقی ہوئی۔

Littlejohn تے ساتھیاں نے اوہ ٹیکنالوجی بنائی جو انسانی دماغ دے signals نوں 80 ملی سیکنٹ دے وقفےآں وچ پروسیس کردی اے تے artificial intelligence دی مدد نال تقریر وچ بدلدی اے [4]۔

اک ہور تحقیق وچ، Wairagkar تے ساتھیاں نے اوہ طریقہ بیان کیتا جو دماغ دے neural signals نال real time وچ اظہاری مصنوعی تقریر پیدا کردا اے۔

اوس تحقیق دا شریک کجھ حد تک آواز دی لہجہ intonation ورگے اظہاری عناصر نوں وی کنٹرول کر سکدا سی [5]۔

ایہ بہت اہم ترقی اے۔

انسانی مواصلات صرف شبداں دا تبادلہ نئیں۔

اسی کنی تیزی نال بولدے آ، آواز دا لہجہ، جذباتی اظہار تے شبداں تے زور دین دا طریقہ، ایہ سارے کسے نظریے دا سچا مطلب دسدے نیں۔

ایہ تحقیقاں neural signals توں قدرتی انسانی تقریر دی بحالی دی امکانیت دسدیاں نیں۔

پھر وی، ایہ ہلے وی مخصوص تحقیقی تھاواں تے استعمال ہوݨ آلیاں تجرباتی ٹیکنالوجیاں نیں۔

3.3 دیرپا عملی استعمال: 2026 دی اک سنگ میل تحقیق

جون 2026 وچ Nature Medicine جرنل وچ چھپی اک تحقیق نے brain-computer interface ٹیکنالوجی دے عملی استعمال وچ اہم ترقی دسی۔

Card تے ساتھیاں دی ایس تحقیق وچ، سخت حرکی فالج (motor paralysis) آلا اک انسان اک لگائے گئے interface دی مدد نال لامبے ویلے تک خودمختارانہ گل بات کر سکیا۔

تقریباً دو سالاں وچ، اوس نے ایہ ٹیکنالوجی اپنے گھر وچ 3,800 گھنٹےآں توں ودھ استعمال کیتی۔

ایس راہیں اوس نے تقریباً 1.96 ملین شبد تے 183,060 جملے کہے۔

اوسط مواصلاتی رفتار تقریباً 56 شبد فی منٹ سی۔

کنٹرول شدہ تقریری ٹیسٹاں وچ شبد دی درستگی 99% توں ودھ سی۔ پر روزمرہ دی قدرتی گل بات وچ ایہ درستگی ہر ویلے اکو جئی نئیں سی [6]۔

ایہ فرق بہت اہم اے۔

کسے ٹیکنالوجی دا لیبارٹری وچ چنگا کم کرنا اک کامیابی اے۔

اوہی ٹیکنالوجی دا لوکاں دی روزمرہ زندگی وچ لامبے ویلے تک قابل اعتماد طریقے نال کم کرنا دوجی کامیابی اے۔

ساڈی تیز رفتار انسانی خیال تبادلے دی تحقیق وچ، ایہ دونویں پہلو الگ الگ ثابت کرنے پین گے۔

3.4 کیہ معلومات انسانی دماغاں وچکار سیدھی منتقل ہو سکدیاں نیں؟

Brain-to-brain communication بارے سائنسی دنیا وچ کجھ ابتدائی کامیابیاں وی ہوئیاں نیں۔

BrainNet نامی اک تحقیق 2019 وچ چھپی۔

اوس تحقیق وچ، ترے انساناں نے دماغی signals دا استعمال کردے ہویاں اک سادہ کھیڈ تے رل کے کم کیتا۔

پہلے دو شرکاء دے فیصلے EEG ٹیکنالوجی نال ریکارڈ کیتے گئے۔

اوہ معلومات Transcranial Magnetic Stimulation (TMS) نامی دماغی محرک طریقے راہیں متعین signals دے روپ وچ تیسرے شریک نوں بھیجیاں گیاں۔

پنج ٹولیاں نے ایس تجربے وچ حصہ لیا۔

اوہناں دی اوسط کارکردگی دی درستگی 81.25% ریکارڈ ہوئی [7]۔

ایس تحقیق نے neural interfaces راہیں انسانی دماغاں وچکار کجھ معلومات منتقل کرن دی امکانیت دسی۔

3.5 ذہن وچ سُنّی ہوئی تقریر دی شناخت

Kunz تے ساتھیاں دی اگست 2025 وچ Cell جرنل وچ چھپی تحقیق نے دسیا کہ جدوں انسان اپنے ذہن وچ بولن دا تصور کردا اے تاں ہون آلی اعصابی سرگرمی نوں جزوی طور تے پہچانیا جا سکدا اے۔

ایس تحقیق دا اک ہور اہم پہلو ذہنی رازداری (mental privacy) اے۔

انسان دی نجی اندرونی گل بات، جیہدی اوہ دوجیاں نال سانجھ نئیں کرنا چاہندا، دے ٹیکنالوجی راہیں اتفاقاً ظاہر ہوݨ دے خطرات دا وی جائزہ لیا گیا۔

اس دے نال نال، مواصلات واسطے جان بجھ کے بنائے گئے خیالاں تے نجی ذہنی سرگرمی وچ فرق کرن دے حفاظتی طریقےآں دی وی آزمائش کیتی گئی [8]۔

اک ہور تحقیق، جو ستمبر 2026 وچ Nature Neuroscience جرنل وچ چھپی، نے تصوری تقریر تے زبانی تقریر دیاں اعصابی سرگرمیاں وچ کجھ سانجھے ڈھانچےآں دا جائزہ لیا [9]۔

ایہ نتائج مستقبل وچ لوکاں واسطے بولن دی کوشش کیتے بغیر وی کجھ معلومات پہنچان دے مواقع پیدا کر سکدے نیں۔

پر ایہ کہن دا کوئی سائنسی ثبوت نئیں کہ موجودہ ٹیکنالوجیاں بغیر پچھلی تربیت یا تعاون دے کسے وی انسان دے ذہن وچ اُبھرن آلے ہر خیال نوں درست سمجھ سکدیاں نیں۔

4. تجویز کردہ نواں تحقیقی تصور

Artificial Intelligence دی مدد نال تیز رفتار انسانی خیال تبادلہ

Artificial Intelligence-Assisted High-Speed Thought Communication

ایس تحقیق دا مرکزی مقصد:

اوہ ٹیکنالوجی دی امکانیت دی کھوج کرنا جو دماغ دے neural signals وچوں اوہ خیال تے نظریات پہچاندی اے جو لوک اپنی مرضی نال پہنچانا چاہندے نیں، اوہناں نوں موثر digital روپ وچ بدلدی اے، کسے دوجے انسان تک پہنچاندی اے، تے اوس انسان نوں نظریے دا سچا مطلب درستی نال سمجھن دے قابل بنوندی اے۔

ایہ تحقیق کئی سائنسی میداناں نوں رلاندی اے۔

Brain-Computer Interfaces: انسانی دماغ توں حاصل ہوݨ آلے signals نوں ریکارڈ تے تجزیہ کرن واسطے استعمال ہوندے نیں۔

Artificial Intelligence: neural signals وچ نمونے پہچانن، بولی پیدا کرن، نظریات سمجھن تے غلطیاں درست کرن ورگے کم واسطے استعمال ہندی اے۔

Information Theory: معلومات کنی موثر تے درستی نال منتقل ہو سکدی اے، ایس دا حسابی جائزہ لین وچ مدد کردی اے۔

Secure Digital Networking: پیدا شدہ معلومات نوں دوجے کمپیوٹر نظام تک محفوظ طریقے نال بھیجن وچ مدد کردی اے۔

Brain stimulation تے اعصابی ٹیکنالوجیاں: مستقبل وچ مخصوص معلومات نوں وصول کنندہ دے اعصابی نظام تک سیدھا پہنچان دی امکانیت دی کھوج وچ مدد کر سکدیاں نیں۔ ایس واسطے وسیع طبی تے سائنسی جانچ ضروری اے۔

ایس تحقیق دا اہم موقع ایہ ہو سکدا اے کہ اوہ طریقہ بنایا جاوے جو انسان دے ظاہر کرن دی خواہش دا مطلب پہنچائے، بغیر ایس دے کہ اوہ ہر اک شبد پیدا تے منتقل کرے جو اوہ کہنا چاہندا اے۔

مثال دے طور تے، فرض کرو کہ اک انسان ایہ سوچدا اے:

"میں ایس منصوبے نال متفق آں۔ پر میں اوس دے نفاذ نوں اگلے ہفتے تک ملتوی کرنا چاہندا آں۔"

مستقبل دی ٹیکنالوجی ایس خیال دے ترے اہم عناصر پہچانن دی کوشش کر سکدی اے۔

پہلا، منصوبے نال اتفاق۔

دوجا، اوس نوں فوری نافذ کرن دی غیر رضامندی۔

تیجا، اوس نوں اگلے ہفتے تک ملتوی کرن دی درخواست۔

Artificial intelligence ایہ بنیادی مطلب پہچان سکدی اے تے اک جملہ بنا سکدی اے جیہدا دوجا انسان سمجھ سکدا اے۔

پر اتھے اک اہم چیلنج اے۔

صرف ایہ کافی نئیں کہ artificial intelligence دا بنایا جملہ لسانی طور تے خوبصورت ہووے۔

اوس نوں پہلے انسان دے اصل وچ پہنچانا چاہیدا نظریہ بغیر تبدیلی دے ظاہر کرنا چاہیدا اے۔

ایہی Semantic Communication نامی تصور دی اہمیت اے۔

5. تجویز کردہ تکنیکی ڈھانچہ

ایس تحقیق نوں نافذ کرن دا ابتدائی ڈھانچہ چھ بنیادی مرحلےآں وچ ونڈیا جا سکدا اے۔

مرحلہ 1: Brain Signals دی ریکارڈنگ

اک انسان اپنی پوری رضامندی نال کسے دوجے انسان نوں معلومات پہنچان دا فیصلہ کردا اے۔

اوس ویلے، اوہ دماغی سرگرمی جو اوس شبد، حکم یا نظریے نال جڑی اے جیہدا اوہ جان بجھ کے اظہار کرن دی کوشش کر رہیا اے، مناسب neural interface دی مدد نال ریکارڈ کیتی جاندی اے۔

ابتدائی مرحلے دیاں تحقیقاں وچ، EEG ورگے غیر سرجری طریقے تے پہلے توں چھپے تحقیقی ڈیٹا دا استعمال کیتا جا سکدا اے۔

مرحلہ 2: Artificial Intelligence نال خیال دی شناخت

ریکارڈ کیتے گئے brain signals دا machine-learning ماڈلاں نال تجزیہ کیتا جاندا اے۔

مقصد اوہ معلومات پہچاننا اے جو انسان جان بجھ کے پہنچان دی کوشش کر رہیا سی۔

تحقیق چند شبداں، حکماں یا نظریات دی شناخت توں شروع ہونی چاہیدی اے۔

صرف اوس بنیادی ٹیکنالوجی دی درستگی دی تصدیق توں بعد ای کم پیچیدہ خیالاں نوں سمجھن ول ودھنا چاہیدا اے۔

مرحلہ 3: خیال نوں مطلب بنیاد Data وچ بدلنا

پہچانی گئی معلومات artificial intelligence دی مدد نال اک منظم digital روپ وچ بدلی جاندی اے۔

ایس وچ خیال دے مرکزی نکات، اوہناں دے درمیان تعلقات، شرطاں تے اندازے دی غیر یقینیت شامل ہو سکدی اے۔

ایس نال پورا جملہ بنن توں پہلے ای معلومات دے بنیادی مطلب نوں کمپیوٹر نظام وچ پیش کرنا ممکن ہندا اے۔

مرحلہ 4: محفوظ تیز رفتار معلومات منتقلی

پیدا شدہ ڈیٹا اک محفوظ، encrypted digital مواصلاتی چینل راہیں دوجے نظام تک بھیجیا جاندا اے۔

ایس مرحلے تے، کمپیوٹر نیٹ ورک دی رفتار وڈی رکاوٹ ہون دی لوڑ نئیں۔

اج دے کمپیوٹر نیٹ ورک پہلے توں ای بہت تیزی نال معلومات منتقل کرن دے قابل نیں۔

بلکہ brain signals نوں درست سمجھنا، صحیح نظریہ پیدا کرنا تے پورے عمل دا وقت گھٹانا زیادہ مشکل مسئلے ہو سکدے نیں۔

مرحلہ 5: وصول کنندہ واسطے سنیہا مکرر بنانا

Artificial intelligence وصول شدہ معلومات نوں اوس روپ وچ بدلدی اے جیہدا دوجا انسان سمجھ سکدا اے۔

اوہ لکھائی، تقریر یا کوئی ہور مناسب مواصلاتی روپ ہو سکدا اے۔

وصول کنندہ نوں معلومات دا مطلب سمجھن، شک دی صورت وچ وضاحت منگن تے artificial intelligence دے اندازے وچ غیر یقینیت جانن دے قابل بنایا جانا چاہیدا اے۔

مرحلہ 6: سنیہا سمجھے جان دی تصدیق

ایہ تصدیق ہونی چاہیدی اے کہ وصول کنندہ نے نظریہ صحیح سمجھیا اے۔

جتھے لوڑ ہووے، وضاحت یا درستی منگن دی سہولت وی دینی چاہیدی اے۔

جے مستقبل وچ سیدھی brain-to-brain communication بنانی ہووے تاں معلومات نوں وصول کنندہ دے اعصابی نظام تک پہنچان آلی الگ ٹیکنالوجی وی بنانی پوے گی۔

اتھے اک اہم فرق نوٹ کرنا چاہیدا اے۔

اک انسان دے brain signal نوں کمپیوٹر نال لکھائی وچ بدلنا تے دوجے انسان دا اوس نوں سکرین تے پڑھنا brain-computer-human communication اے۔

ایس نوں مکمل سیدھی brain-to-brain communication نئیں کہیا جا سکدا۔

ایہ فرق تحقیق دے ہر مرحلے تے صاف برقرار رکھنا چاہیدا اے۔

6. ایس تحقیق دا مرکزی سائنسی مفروضہ

ایس تحقیق دا مرکزی مفروضہ ایویں تجویز کیتا جاندا اے۔

Artificial intelligence دی مدد نال، لوکاں دیاں جان بجھ کے پہنچانا چاہیدیاں اعصابی معلومات نوں پہچان کے تے اوہناں دے مطلب نوں موثر digital روپ وچ بدل کے، کجھ نظریات گل بات یا لکھائی توں گھٹ وقت وچ، قابل قبول درستگی برقرار رکھدے ہویاں، دوجیاں تک پہنچائے جا سکدے نیں۔

ایہ مفروضہ سائنسی طور تے پرکھیا جا سکدا اے۔

ایس واسطے، اکو جئی معلومات عام گل بات، لکھائی تے artificial intelligence نال جڑے neural interfaces راہیں منتقل کیتی جا سکدی اے۔

جتھے وی ممکن ہووے، نتائج دا موازنہ کرن واسطے اوہی شرکاء تے اوہی معلومات استعمال ہونی چاہیدی۔

ایس تحقیق وچ ہیٹھ لکھیاں پیمائشاں اہم نیں۔

1. End-to-End Latency

اوہ وقت جدوں اک انسان معلومات پہنچانا شروع کردا اے توں لے کے دوجا انسان اوہ صحیح وصول کر لیندا اے۔

2. Effective Information-Transfer Rate

غلطیاں تے درستیاں نوں حساب وچ رکھن توں بعد، فی سیکنٹ کنی معلومات صحیح منتقل ہوئی، ایس دی پیمائش۔

3. Semantic Fidelity

پہلے انسان دے پہنچانا چاہیدے نظریے تے دوجے انسان دے سمجھے گئے نظریے دے درمیان مطلب دی مماثلت۔

4. Error Rate

غلط پہچانے گئے شبداں، نظریات، تعلقات تے نتیجےآں دی مقدار۔

5. Receiver Comprehension

ایہ پیمائش کہ معلومات وصول کرن آلے انسان نے اوس دا سچا مطلب صحیح سمجھیا یا نئیں۔

6. User Effort

ٹیکنالوجی استعمال کرن واسطے درکار توجہ، ذہنی دباؤ یا تھکن، تربیت تے استعمال دی آسانی۔

7. Privacy Protection

ایہ نگرانی کہ صارف دیاں غیر مجاز خیالاں یا معلومات اتفاقاً ظاہر تاں نئیں ہو رہیاں۔

صرف ایس لئی کہ کسے ٹیکنالوجی دا نیٹ ورک کنکشن تیز اے، ایہ نئیں کہیا جا سکدا کہ اوس نے انساناں وچکار مواصلات تیز کر دتی۔

اسی طرح، artificial intelligence دا بہت تیزی نال جملہ بنانا کافی ثبوت نئیں۔

انسان توں انسان تک دے مواصلات دے پورے عمل نوں نپنا چاہیدا اے۔

7. تجویز کردہ تجرباتی تحقیقی منصوبہ

ایہ تحقیق ترے بنیادی مرحلےآں وچ کیتی جا سکدی اے۔

پہلا مرحلہ: انسانی ارادےآں دی شناخت

شروع وچ، ایہ کھوجنا چاہیدا اے کہ لوکاں دے جان بجھ کے پہنچانا چاہیدے چند مخصوص نظریات brain signals وچوں پہچانے جا سکدے نیں یا نئیں۔

پہلے توں چھپے EEG datasets، یا مناسب رضامندی تے اجازت نال کیتیاں نویاں تحقیقاں استعمال ہو سکدیاں نیں۔

مثال دے طور تے، شرکاء ہیٹھ لکھے نظریات وچوں اک پہنچان دی کوشش کر سکدے نیں۔

• میں متفق آں۔

• میں متفق نئیں۔

• میں نوں مدد دی لوڑ اے۔

• میں نوں ہور وضاحت دی لوڑ اے۔

Machine-learning ماڈلاں دا استعمال ایہ ویکھن واسطے کیتا جا سکدا اے کہ ایہناں نظریات نال جڑے brain signals وچ فرق ظاہر ہندا اے یا نئیں۔

فیر ماڈل دی کارکردگی دا جائزہ اوہ ڈیٹا نال جیہدا تربیت وچ استعمال نئیں ہویا، وکھرے ٹیسٹ سیشناں تے آزاد شرکاء نال لیا جانا چاہیدا اے۔

ایس مرحلے دا اہم سوال:

کیہ brain signals وچوں انسان دے پہنچانا چاہیدے نظریے نوں قابل اعتماد طریقے نال پہچاننا ممکن اے؟

دوجا مرحلہ: Artificial Intelligence دی مدد نال مطلب منتقلی

فیر پہلے مرحلے وچ پہچانی گئی معلومات نوں artificial intelligence دی مدد نال پورے نظریات وچ بدلن دی کوشش کیتی جا سکدی اے۔

اتھے ترے پہلوآں دا موازنہ کرنا چاہیدا اے۔

پہلا، اوہ نظریہ جو بھیجن آلے اصل وچ پہنچانا چاہندا سی۔

دوجا، اوہ نظریہ جو artificial intelligence نے مکرر بنایا۔

تیجا، اوہ مطلب جو معلومات وصول کرن آلے انسان نے سمجھیا۔

ایہ ترے کنی درستی نال مطابق رکدے نیں، ایہ حسابی تے شماریاتی طریقےآں نال پرکھنا چاہیدا اے۔

سبھ توں اہم گل، جدوں کوئی نظریہ artificial intelligence واسطے واضح نہ ہووے، تاں اوس نوں غلط معلومات پیدا کرن دی بجائے اپنی غیر یقینیت ظاہر کرنی چاہیدی اے۔

ایس طریقے دی کارکردگی دا موازنہ عام typing، گل بات تے ہور مواصلاتی طریقےآں نال ہونا چاہیدا اے۔

تیجا مرحلہ: انساناں وچکار مواصلات

تیسرے مرحلے وچ، پوری رضامندی نال حصہ لین آلے دو انساناں وچکار معلومات منتقلی دے تجربے کیتے جا سکدے نیں۔

پہلا انسان جان بجھ کے brain signal راہیں معلومات پہنچان دی کوشش کردا اے۔

Artificial intelligence اوس signal دا تجزیہ کردی اے، متعلقہ معلومات پہچاندی اے تے محفوظ طریقے نال بھیجدی اے۔

دوجا انسان اوہ معلومات وصول تے سمجھدا اے۔

فیر پورے مواصلاتی عمل دی رفتار، درستگی تے قابل اعتمادیت نپی جاندی اے۔

معلومات نوں سیدھا وصول کنندہ دے دماغ تک پہنچانا بہت زیادہ اعلیٰ تے الگ تحقیقی مرحلہ ہووے گا۔

ایویں دیاں کوششاں نوں اعصابی مہارت، ریگولیٹری منظوریاں، طبی حفاظت تے سخت اخلاقی کنٹرول دی لوڑ اے۔

اس لئی ابتدائی مرحلے دیاں تحقیقاں وچ، ایہ ثابت کرن نوں ترجیح دینی چاہیدی اے کہ artificial intelligence انساناں وچکار مواصلات دی کارکردگی بہتر بنا سکدی اے یا نئیں۔

8. سائنسی چیلنج تے موجودہ حد بندیاں

ایس تحقیق وچ کئی اہم چیلنج نیں۔

پہلا، سارے انسانی دماغ شبداں تے نظریات نوں اکو جئے اعصابی نمونےآں نال پیش نئیں کردے۔

اس لئی ہر انسان نوں انفرادی تربیت یا ماڈل ایڈجسٹمنٹ دی لوڑ ہو سکدی اے۔

دوجا، EEG ورگے غیر سرجری طریقےآں نال ریکارڈ کیتے گئے signals وچ noise تے مداخلت دے زیادہ درجے ہو سکدے نیں۔

دماغ وچ لگائے گئے electrodes دے مقابلے وچ، کجھ قسماں دی اعصابی سرگرمی نوں باریکی نال پہچانن دی صلاحیت وی گھٹ ہو سکدی اے۔

تیجا، بولن دی کوشش، ذہن وچ تقریر دا تصور، نظریہ ظاہر کرن دا ارادہ تے آپ آپ وچ سوچنا اکو جئی اعصابی سرگرمی نئیں۔

ایہناں دا الگ الگ مطالعہ ہونا چاہیدا اے۔

چوتھا، large language models کدے کدے اوس معلومات دی بنیاد تے جو اوہناں کول ہندی اے، غیر سچے پر معقول نظر آن والے جملے بنا دیندے نیں۔

انسانی خیال تبادلے دی ٹیکنالوجی وچ، ایہو جیاں غلطیاں بہت وڈا مسئلہ بن سکدیاں نیں۔

کسے نوں ایہ دسنا کہ کسے انسان نے اوہ سوچیا جو اوس نے نئیں سوچیا، سنگین غلط فہمیاں پیدا کر سکدا اے۔

پنجواں، ایہ بہت اہم اے کہ سائنسی تحقیقاں دے نتائج دوجے محققین دوبارہ پیدا کر سکن۔

2026 وچ Journal of Neural Engineering وچ چھپی اک تحقیق نے دسیا کہ تصوری تقریر پہچانن آلیاں تحقیقاں دے نتائج دوبارہ پیدا کرن وچ کئی مسائل نیں۔

اوس تحقیق وچ پرکھے گئے speech-imagery datasets وچوں، صرف 36% شرکاء نے مناسب شماریاتی اہمیت دی حد پار کرن آلی درجہ بندی درستگی حاصل کیتی [10]۔

ایہ دسدا اے کہ ایس میدان وچ آزاد تصدیق، شفاف تحقیقی طریقے تے قابل اعتماد جانچ کنی اہم نیں۔

آخر وچ، معلومات دی منتقلی دی رفتار اکو اکلا چیلنج نئیں۔

انسانی توجہ، یادداشت، سمجھ تے فکر دے عمل وی اہم کردار ادا کردے نیں۔

بولن دی لوڑ ختم کرنا، آپ اپنے آپ وچ، پیچیدہ نظریہ بنانا یا سمجھنا جیہدا وقت لگدا اے، مکائی نئیں دیندا۔

موجودہ سائنسی ثبوتاں دی بنیاد تے، ایہ نئیں کہیا جا سکدا کہ ہر قسم دا انسانی خیال سیدھا گیگابٹ رفتار نال منتقل کیتا جا سکدا اے۔

Digital data-transfer رفتار تے بامعنی انسانی خیالاں دی منتقلی دی رفتار نوں اکو جیہ سمجھنا سائنسی طور تے غلط طریقہ اے۔

9. رازداری، معلومات دی حفاظت تے انسانی حقوق

انسانی دماغ دے neural signals نوں سمجھن آلیاں ٹیکنالوجیاں بہت اہم اخلاقی ذمہ داریاں وی پیدا کردیاں نیں۔

عام کمپیوٹر نظاماں وچ، پروسیس ہوݨ آلی معلومات اوہ ہندی اے جو لوک آپ داخل کردے نیں۔

پر neural interfaces انسان دی نجی ذہنی سرگرمی نال جڑے signals وی ریکارڈ کر سکدے نیں جیہدی اوہ دوجیاں نال سانجھ نئیں کرنا چاہندا۔

اس لئی ساڈی تحقیق دا سبھ توں اہم بنیادی اصول ایہ ہونا چاہیدا اے۔

صرف اوہ معلومات جو انسان، اپنی پوری رضامندی نال، جان بجھ کے سانجھ کرنا چاہندا اے، پہچانی تے دوجیاں تک بھیجی جانی چاہیدی اے۔

ایس اصول نوں عمل وچ لیاon واسطے کئی حفاظتی انتظام ضروری نیں۔

صارف کول مواصلات شروع کرن دا واضح کنٹرول ہونا چاہیدا اے۔

جتھے وی ممکن ہووے، اعصابی ڈیٹا صارف دے اپنے آلہ تے پروسیس ہونا چاہیدا اے۔

معلومات encrypted روپ وچ منتقل ہونی چاہیدی۔

غیر مجاز لوکاں نوں brain signals تک رسائی توں روکن واسطے مضبوط حفاظتی نظام بنائے جانے چاہیدے نیں۔

غیر ضروری اعصابی ڈیٹا نوں لامبے ویلے تک محفوظ کرن توں بچنا چاہیدا اے۔

صارف کول کسے وی ویلے فوری طور تے معلومات دی منتقلی روکن دی سہولت ہونی چاہیدی۔

اس دے نال نال، ایہ واضح ہونا چاہیدا اے کہ artificial intelligence دیاں بنائیاں نظریات انسان دے ذہن دے خیالاں دے سو فیصد یقینی ریکارڈ نئیں۔

اوہ neural signals دی بنیاد تے بنائے گئے اندازے نیں۔

نومبر 2025 وچ، UNESCO نے neurotechnologies دے اخلاقی استعمال بارے اک بین الاقوامی سفارش منظور کیتی [11]۔

اوس سفارش نے ذہنی رازداری، انسانی وقار تے اعصابی ٹیکنالوجیاں دے ذمہ وارانہ استعمال نوں اہمیت دتی۔

ساڈی تحقیق وچ وی، رازداری تے اخلاقی حفاظت تکنیکی ترقی دے نال نال اگے ودھنی چاہیدی۔

10. ایس ٹیکنالوجی دے مستقبل دے استعمال

جے ایہ تحقیق کامیاب ہووی تاں اوس دے ابتدائی فائدے اوہ لوکاں تک پہنچ سکدے نیں جو گل بات تے جسمانی حرکت وچ سخت مشکلاں دا سامنا کردے نیں۔

خصوصاً، brain-computer interfaces اوہناں لوکاں واسطے نویں مواقع پیدا کر سکدے نیں جو حرکی فالج تے کجھ اعصابی بیماریاں دی وجہ توں گل بات نئیں کر سکدے۔

ایہو جیاں ٹیکنالوجیاں کجھ خاص حالات وچ وی استعمال ہو سکدیاں نیں جتھے گل بات یا جسمانی حرکات راہیں گل کرنا مشکل ہندا اے۔

اوہ معذور لوکاں واسطے computing تک رسائی وی بہتر بنا سکدیاں نیں۔

لمے ویلے وچ، ایہ تحقیق انساناں تے artificial intelligence نظاماں وچکار مواصلات نوں ہور موثر بنان وچ وی مدد کر سکدی اے۔

پر ہر ایس استعمال دے اصل فائدے اک اک کر کے سائنسی طور تے ثابت ہونے چاہیدے نیں۔

پہلے توں ایہ نئیں مننا جا سکدا کہ سیدھی اعصابی مواصلات ہر حال وچ عام انسانی گل بات توں چنگی ہووے گی۔

انسانی بولی معلومات منتقل کرن دا صرف اک ہولا اوزار نئیں۔

اوہ کئی اہم کم وی کردی اے: سوچنا، استدلال، جذباتی اظہار، نظریات صاف کرنا تے انسانی تعلقات بنانا۔

اس لئی نویں ٹیکنالوجی نوں لوکاں دی مواصلاتی صلاحیت ودھانی چاہیدی اے، نہ کہ انسانی بولی دیاں ایہ اہم خوبیاں کھووا دیوے۔

11. ایس تحقیق دا سائنسی حصہ تے اگلا راستہ

ایہ تحقیق ایس گل تے تجویز نئیں کیتی کہ سارے انسانی خیال سیدھے منتقل کرن آلی ٹیکنالوجی پہلے توں بن چکی اے۔

بلکہ ایہ اک سائنسی تحقیقی ڈھانچے دے طور تے تجویز کیتی گئی اے جو brain signals دی شناخت، artificial intelligence دی مدد نال نظریات دا مطلب سمجھنا، معلومات منتقلی دی کارکردگی نپنا تے لوکاں دی سچی سمجھ دا جائزہ لینا، اکٹھے لیندی اے۔

اوس دا اہم سوال:

ایہ نئیں کہ برقی نیٹ ورک دی پوری data-transfer صلاحیت انسانی دماغ اندر بنائی جا سکدی اے یا نئیں۔

اہم سوال ایہ اے کہ اک انسان دے ذہن وچ نظریہ بنن دے ویلے تے دوجے انسان دے اوس نظریے نوں صحیح سمجھن دے ویلے دے درمیان دا وقت گھٹایا جا سکدا اے یا نئیں۔

ایس واسطے، ایہ کھوجنا چاہیدا اے کہ artificial intelligence دی مدد نال بنائیاں مطلب بنیاد معلومات نمائندگیاں، عام تقریر پہچانن آلیاں اعصابی ٹیکنالوجیاں دے مقابلے وچ، وadھu کارکردگی دیندیاں نیں یا نئیں۔

ایہ کہنا کہ ٹیکنالوجی کامیاب اے، صرف artificial intelligence دے خوبصورت جملے بنانا کافی نئیں۔

اوس نوں معلومات منتقلی دا وقت گھٹانا چاہیدا اے۔

اوس نوں بھیجے گئے نظریے دے سچے مطلب دی حفاظت کرنی چاہیدی۔

اوس نوں غلطیاں نوں قابل قبول حد تک کنٹرول کرنا چاہیدا اے۔

اوس نوں وکھرے انساناں نال تے عملی ماحول وچ قابل اعتماد طریقے نال کم کرنا چاہیدا اے۔

ایہ شرطاں سائنسی تجربیاں راہیں ثابت ہونی چاہیدیاں نیں۔

تحقیق نوں ایہ وی مننا چاہیدا اے کہ کجھ طریقے عام مواصلات توں چنگی کارکردگی نئیں دے سکدے۔

سائنسی تحقیق دی اصل قدر صرف متوقع نتیجہ ثابت کرن وچ نئیں۔

قدر ایس وچ اے کہ قابل اعتماد ثبوت دی بنیاد تے پتہ لگایا جاوے کہ مفروضہ صحیح اے یا غلط۔

12. نتیجہ

پچھلے کجھ دہاکیاں وچ، کمپیوٹر data-transfer ٹیکنالوجیاں بہت ترقی کر چکیاں نیں۔

اج، دنیا دے وکھرے حصےآں وچ موجود کمپیوٹر بہت وڈی مقدار وچ معلومات تیزی نال تبادلہ کردے نیں۔

پر انساناں وچکار مواصلات ہلے وی زیادہ تر گل بات، لکھائی تے ہور جسمانی اظہار دے طریقےآں تے منحصر اے۔

حالیہ اعصابی تحقیق نے brain signals توں تقریر مکرر بنانا، ذہن وچ سُنّی تقریر پہچاننا تے دماغاں وچکار متعین معلومات منتقل کرنا وچ قابل ذکر ترقی کیتی اے۔

پھر وی، ہر قسم دے انسانی خیال نوں سیدھا، درست تے تیزی نال منتقل کرن آلی ٹیکنالوجی ہلے تائیں نئیں بنی۔

ایہ ہلے وی اک وڈا سائنسی چیلنج اے جیہدا حل کرنا باقی اے۔

مستقبل وچ، artificial intelligence تے اعصابی ٹیکنالوجیاں دا امتزاج انساناں دے خیالاں دے اظہار دے درکار وقت نوں گھٹان دے نویں طریقے بنا سکدا اے۔

ایس واسطے عملی تحقیق دا آغاز اوہناں neural signals توں ہونا چاہیدا اے جو انسان جان بجھ کے پہنچان دی کوشش کردے نیں۔

فیر اوہناں نوں درستی نال پہچانن آلے ماڈل بنائے جانے چاہیدے نیں۔

اگلے، ایہ پرکھنا چاہیدا اے کہ معلومات دے سچے مطلب دی حفاظت کنی درستی نال ہندی اے۔

اے تے آخر وچ، ایہ سائنسی طور تے ثابت کرنا چاہیدا اے کہ ایہ ٹیکنالوجی سچ وچ انساناں وچکار مواصلات دی رفتار تے کارکردگی بہتر بناندی اے یا نئیں۔

اے تد ای کم مکمل سیدھی brain-to-brain communication ورگیاں ہور اعلیٰ ٹیکنالوجیاں ول اگے ودھ سکدا اے۔

میری تحقیق دا حتمی مقصد

میری تحقیق دا حتمی مقصد اک انسان دے ذہن وچ خیال بنن دی رفتار تے دوجے انسان دے اوس خیال دا سچا مطلب درستی نال سمجھن دی رفتار دے درمیان دے فرق نوں جتنا ممکن ہو سکے گھٹانا اے۔

ایس واسطے، میرا تجویز کردہ طریقہ artificial intelligence، brain-computer interfaces، neuroscience، information theory تے محفوظ تیز رفتار مواصلاتی ٹیکنالوجیاں دا اکٹھا مطالعہ کرنا اے۔

ساڈا مقصد صرف تیزی نال ہور ڈیٹا بھیجنا نئیں۔

ساڈا مقصد اک نویں مواصلاتی طریقے دی سائنسی بنیاد بنانا اے جو لوکاں دے خیالاں تے نظریات نوں اوہناں دے سچے مطلب بدلے بغیر، محفوظ طریقے نال، درستی نال تے گھٹ توں گھٹ ممکن وقت وچ منتقل کر سکے۔

حوالے

1. Coupé, C., Oh, Y. M., Dediu, D., & Pellegrino, F. (2019). Different languages, similar encoding efficiency: Comparable information rates across the human communicative niche. Science Advances, 5(9). https://doi.org/10.1126/sciadv.aaw2594
2. Zheng, J., & Meister, M. (2025). The unbearable slowness of being: Why do we live at 10 bits/s? Neuron, 113(2), 192–204. Published online: December 2024. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2024.11.008
3. Willett, F. R., et al. (2023). A high-performance speech neuroprosthesis. Nature, 620, 1031–1036. https://doi.org/10.1038/s41586-023-06377-x
4. Littlejohn, K. T., et al. (2025). A streaming brain-to-voice neuroprosthesis to restore naturalistic communication. Nature Neuroscience, 28, 902–912. https://doi.org/10.1038/s41593-025-01905-6
5. Wairagkar, M., et al. (2025). An instantaneous voice-synthesis neuroprosthesis. Nature, 644, 145–152. https://doi.org/10.1038/s41586-025-09127-3
6. Card, N. S., et al. (2026). Long-term independent use of an intracortical brain–computer interface for speech and cursor control. Nature Medicine, 32, 2504–2510. https://doi.org/10.1038/s41591-026-04414-6
7. Jiang, L., et al. (2019). BrainNet: A Multi-Person Brain-to-Brain Interface for Direct Collaboration Between Brains. Scientific Reports, 9, Article 6115. https://doi.org/10.1038/s41598-019-41895-7
8. Kunz, E. M., et al. (2025). Inner speech in motor cortex and implications for speech neuroprostheses. Cell, 188(17), 4658–4673.e17. https://doi.org/10.1016/j.cell.2025.06.015
9. Zhao, Z., et al. (2026). A neural architecture for imagined and overt speech motor dynamics. Nature Neuroscience. https://doi.org/10.1038/s41593-026-02456-0
10. Tates, A., Matran-Fernandez, A., Halder, S., & Daly, I. (2026). Decoding speech imagery or just noise?: A symptom of the replicability crisis. Journal of Neural Engineering, 23(5). https://doi.org/10.1088/1741-2552/aea294
11. UNESCO. (2025). Recommendation on the Ethics of Neurotechnology. https://www.unesco.org/en/node/86248

By Keshavan Thiagaraja

Powered By K7